Brnabić: AB genişlemesi artık liyakate değil siyasi iradeye dayanıyor

Brüksel (BA) – Sırbistan Ulusal Meclisi Başkanı Ana Brnabić, Avrupa Birliği’nin (AB) genişleme politikasının artık resmî söylemin aksine “liyakat temelli değil, siyasi iradeye dayalı” işlediğini savundu. Brnabić, aday ülkelerin reform performansı ile müzakere sürecindeki ilerleme arasında “doğrudan bir bağ kalmadığını” söyledi.

“Liyakate dayalı genişleme söylemi artık hakaret gibi”

Brnabić, düşünce kuruluşu Friends of Europe tarafından düzenlenen “AB – Batı Balkanlar” zirvesinde yaptığı konuşmada, AB’ye üyelik sürecine ilişkin sert eleştirilerde bulundu.

Meclis Başkanı, son yıllarda Batı Balkanlar’a verilen mesajların “çelişkili ve tutarsız” olduğunu belirterek şunları söyledi:

“AB genişlemesinin hâlâ liyakat temelli olduğunun söylenmesi, bölgedeki ülkeler için neredeyse bir hakarete dönüştü. Reformları yapıyoruz ama somut ilerleme göremiyoruz.”

Brnabić, aday ülkelerin hangi kriterler üzerinden değerlendirildiğinin artık net biçimde anlaşılamadığını dile getirdi.

Sırbistan: “Üçüncü kümeyi açmak için her şeyi yaptık, ilerleme yok”

Sırbistan’ın AB ile müzakerelerde 3. Kümeyi (belirli politika alanlarını içeren fasıl paketi) açmak için tüm teknik koşulları yerine getirdiğini söyleyen Brnabić, Avrupa Komisyonu’nun bunu birden fazla raporda tavsiye ettiğini hatırlattı.

Buna rağmen hiçbir ilerleme sağlanmadığını vurgulayan Brnabić, şu değerlendirmede bulundu:

“Art arda beş olumlu rapor aldık ama hiçbir hareket yok. 2026 yılına 3. Kümeyi açmadan gireceğiz.”

Brnabić, bu durumun AB üyelik sürecinin öngörülebilirliğini zayıflattığını, özellikle kamuoyuna “reform yaparsan ilerlersin” mesajını anlatmayı zorlaştırdığını söyledi.

Kuzey Makedonya ve Arnavutluk örneği: “Süreç neye dayanıyor, anlamıyorum”

Brnabić, genişleme dosyasında Bölge ülkeleri arasındaki farklı muamele algısına da dikkat çekti. Konuşmasında:

• Kuzey Makedonya’nın, Yunanistan’la yıllarca süren isim anlaşmazlığını çözdüğünü,
• Ülkenin ismini değiştirerek ciddi siyasi risk aldığını,
• Buna rağmen hâlâ müzakere sürecinde beklediği karşılığı alamadığını

hatırlattı.

Buna karşılık Arnavutluk’un kısa sürede tüm kümeleri açan bir ülke konumuna geldiğini belirten Brnabić:

“Gerçekten şaşkınım ve entegrasyon sürecinin neye dayandığını anlayamıyorum.”

ifadelerini kullandı.

“Avrupa Komisyonu adil, ama üye devletleri zorlayamıyor”

Brnabić, Sırbistan’ın AB başkentleriyle diplomatik temaslarını artırdığını, bu kapsamda Letonya’da yeni büyükelçilik açtıklarını ve AB kurumlarıyla düzenli diyalog yürüttüklerini aktardı.

Buna rağmen bazı üye ülkelerin, özellikle Baltık devletlerinin, Sırbistan’ın üyeliğine ilişkin şüpheci tutumlarının sürdüğünü söyledi.

Brnabić, süreçteki kurumsal sınırlara da dikkat çekerek:

“Avrupa Komisyonu’nun yaklaşımını adil buluyorum ancak üye devletleri onay vermeye zorlayamaz.”

dedi.

Her yıl aralık ayında düzenlenen “AB – Batı Balkanlar” zirvesi, bölge ülkeleri liderleri ve temsilcileri ile AB yetkililerini bir araya getirerek genişleme, güvenlik ve reform başlıklarını masaya yatırıyor.

Batı Balkanlar’ın Hayal Kırıklığı: Reformlara Rağmen Kapalı Kapılar

Brnabić’in açıklamaları, Batı Balkan ülkelerinin uzun süredir hissettiği hayal kırıklığını açıkça ortaya koyuyor. Bölge ülkeleri, AB üyeliği hedefine ulaşmak için yıllardır kapsamlı reformlar yaparken, karşılığında somut bir ilerleme görememenin verdiği bıkkınlığı yaşıyor. Hukukun üstünlüğü, yolsuzlukla mücadele, ekonomi ve insan hakları gibi alanlarda atılan adımların, AB’nin genişleme sürecindeki belirsizliği ortadan kaldırmaması, aday ülkelerdeki reform motivasyonunu da olumsuz etkiliyor. Brnabić’in “liyakat temelli genişleme söylemi artık hakaret gibi” sözleri, bu derin hayal kırıklığının bir yansımasıdır.

AB’nin Kendi İç Dinamikleri ve Genişleme Yorgunluğu

Brnabić’in eleştirileri, AB’nin kendi iç dinamiklerinin ve genişleme yorgunluğunun Batı Balkanlar üzerindeki etkisine de işaret ediyor. AB, son yıllarda Brexit, pandemi, enerji krizi ve Ukrayna’daki savaş gibi kendi iç sorunlarıyla mücadele ederken, genişleme süreci gündeminin arka sıralarına düşmüş durumda. Bu durum, aday ülkeler için siyasi iradenin liyakatin önüne geçtiği algısını güçlendiriyor. AB’nin gelecekteki genişleme stratejisi ve Batı Balkanlar’a yönelik net bir yol haritası sunamaması, bölgedeki entegrasyon sürecinin tıkanmasına yol açıyor.

Güven Kaybı ve Alternatif Arayışlar

AB’nin genişleme sürecindeki bu belirsizlik, Batı Balkan ülkelerinde AB’ye olan güveni sarsıyor ve alternatif arayışları tetikliyor. Bölgedeki bazı ülkeler, AB’ye olan inançlarını kaybederken, Çin ve Rusya gibi diğer küresel aktörlerle ilişkilerini güçlendirme eğilimine giriyor. Bu durum, AB’nin bölgedeki jeopolitik etkisini zayıflatma potansiyeli taşıyor. Brnabić’in vurguladığı gibi, AB’nin genişleme sürecine dair net ve tutarlı bir yaklaşım sergilemesi, hem bölgedeki reform motivasyonunu canlı tutmak hem de AB’nin kendi stratejik çıkarlarını korumak açısından büyük önem taşıyor.

Batı Balkanlar’ın Hayal Kırıklığı: Reformlar ve Beklentiler

Brnabić’in açıklamaları, Batı Balkan ülkelerinin AB üyeliği yolunda karşılaştığı genel hayal kırıklığını yansıtıyor. Bölge ülkeleri, yıllardır süregelen reform çabalarına rağmen somut bir ilerleme kaydedememenin verdiği bıkkınlığı dile getiriyor. Hukukun üstünlüğü, yolsuzlukla mücadele ve ekonomik reformlar gibi alanlarda önemli adımlar atılsa da, bu çabaların AB nezdinde yeterince karşılık bulmaması, aday ülkelerin motivasyonunu olumsuz etkiliyor. Brnabić, bu durumu “reformları yapıyoruz ama somut ilerleme göremiyoruz” sözleriyle özetleyerek, sürecin şeffaflığı ve öngörülebilirliği konusundaki endişeleri dile getirdi.

AB’nin Kendi İç Dinamikleri ve Genişleme Yorgunluğu

Brnabić’in işaret ettiği “siyasi iradeye dayalı” genişleme söylemi, AB’nin kendi iç dinamiklerinden de kaynaklanıyor olabilir. Birliğin son yıllarda yaşadığı krizler (Brexit, pandemi, enerji krizi vb.) ve üye ülkeler arasındaki farklılaşan öncelikler, genişleme sürecini arka plana itmiş durumda. Bazı AB üyesi ülkelerin yeni üyelerin entegrasyonu konusunda çekinceleri olduğu ve bu durumun genişleme hızını yavaşlattığı biliniyor. Bu durum, Batı Balkan ülkelerinin haklı reform çabalarına rağmen, AB’nin kendi iç konsolidasyonuna odaklanması nedeniyle sürecin tıkandığı izlenimini yaratıyor. Brnabić’in “2026 yılına 3. Kümeyi açmadan gireceğiz” tespiti, bu siyasi tıkanıklığın en somut göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor.

Geleceğe Yönelik Belirsizlikler ve Alternatif Arayışlar

AB’nin genişleme politikalarındaki bu belirsizlik, Batı Balkan ülkelerini alternatif arayışlara itebilir. Bölge ülkeleri, AB üyeliğini stratejik bir hedef olarak görmeye devam etse de, sürecin uzaması ve şeffaf olmaması, farklı bölgesel iş birliği mekanizmalarına veya diğer küresel güçlerle ilişkilere yönelmelerine neden olabilir. Brnabić’in eleştirileri, AB’nin Batı Balkanlar’daki güvenilirliğini yeniden tesis etmesi ve genişleme sürecine dair daha net ve tutarlı bir yol haritası sunması gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, bölgenin Avrupa entegrasyonu hedefinden uzaklaşma riski her geçen gün artacaktır.

Batı Balkanlar’ın Hayal Kırıklığı: Reformlara Rağmen Kapalı Kapılar

Brnabić’in açıklamaları, Batı Balkan ülkelerinin AB üyeliği yolunda karşılaştığı derin hayal kırıklığını gözler önüne seriyor. Bölge ülkeleri, yıllardır süregelen reform çabalarına rağmen somut bir ilerleme kaydedememenin verdiği bıkkınlıkla mücadele ediyor. Hukukun üstünlüğü, yolsuzlukla mücadele, ekonomik reformlar gibi alanlarda atılan adımlar, AB’nin genişleme vaatleriyle örtüşmez bir tablo çiziyor. Bu durum, bölge halkları arasında AB’ye olan güveni zedelediği gibi, reform süreçlerinin motivasyonunu da olumsuz etkiliyor. Brnabić’in “liyakat temelli genişleme söylemi artık hakaret gibi” ifadesi, bu genel hissiyatın güçlü bir yansıması olarak kabul edilebilir.

AB’nin Kendi İç Dinamikleri ve Genişleme İştahsızlığı

Sırbistan’ın Ulusal Meclis Başkanı’nın dile getirdiği bu eleştiriler, AB’nin kendi iç dinamikleri ve genişleme iştahsızlığı ile de yakından ilgili. Birliğin içinde bulunduğu siyasi ve ekonomik zorluklar, yeni üyeler kabul etme konusunda isteksizliğe yol açıyor olabilir. Mevcut üye devletler arasındaki fikir ayrılıkları, veto mekanizmaları ve AB’nin geleceğine dair belirsizlikler, genişleme sürecini karmaşıklaştıran unsurlar arasında yer alıyor. Bu bağlamda, aday ülkelerin gösterdiği çabaların, AB’nin kendi iç öncelikleri ve siyasi hesaplaşmaları arasında kaybolduğu yorumları da yapılıyor. Brnabić’in vurguladığı “siyasi iradeye dayalı” genişleme anlayışı, bu iç dinamiklerin bir sonucu olarak değerlendirilebilir.

Gelecek Senaryoları: Alternatif Yollar ve Bölgesel İşbirliği

AB üyeliği sürecindeki bu tıkanıklık, Batı Balkan ülkelerini alternatif yollar aramaya itebilir. Bölgesel işbirliğinin güçlendirilmesi, ekonomik entegrasyonun derinleştirilmesi ve farklı uluslararası ortaklıkların geliştirilmesi, bu senaryolar arasında yer alıyor. AB’nin genişleme politikasındaki belirsizlikler devam ettiği sürece, Batı Balkanlar’ın kendi kaderini tayin etme ve kendi bölgesel dinamiklerini güçlendirme arayışı daha da belirginleşebilir. Bu durum, bölgenin jeopolitik dengelerini yeniden şekillendirebilecek potansiyele sahip. Brnabić’in eleştirileri, sadece Sırbistan’ın değil, tüm Batı Balkanlar’ın AB ile ilişkilerinde kritik bir dönüm noktasına gelindiğinin güçlü bir işareti olarak okunmalıdır.